Przepisy prawne a diagnostyka zakażeń HIV

Lekarz może przeprowadzić diagnostykę w zakresie zakażeń HIV, działając w ramach przepisów prawa:

1. na wyraźne żądanie pacjenta/pacjentki i za jego/jej zgodą zastosowanie diagnostyki ma zmierzać do rozpoznania choroby,
2. podczas kompleksowych badań stanu zdrowia,
3. gdy jest sie krwiodawcą,
4. obowiązkowo gdy jest podejrzenie choroby zakaźnej,
5. zgodnie z kodeksem karnym w ramach obowiązkowych badań - dotyczy osób skazanych i oskarżonych.

Działania niezgodne z prawem powodują naruszenie praw pacjenta/pacjentki, nie zezwalają na decydowanie przez pacjenta/pacjentkę o swoim losie a często działają na jego/jej szkodę. Prawa każdego człowieka przebywającego na terenie RP w kierunku diagnostyki i leczenia HIV normują między innymi:

• Konstytucja RP (art. 41 Konstytucji RP), -  gwarantuje każdemu człowiekowi nietykalność osobistą i wolność osobistą  podejmowania decyzji o swoim losie i prywatności.
• Art. 192 § 1 k.k.   - „kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności  albo pozbawienia wolności”.
• Art. 16 Kodeksu Etyki Lekarskiej  - „postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze wymaga zgody pacjenta”.

Wszystkie omówione wyżej artykuły prawa stanowią, iż jednie za zgodą pacjenta/pacjentki może być przeprowadzona diagnostyka w kierunku zdiagnozowania zakażenia HIV. Nie można zatem uznać, iż wizyta u lekarza jest zgodą na leczenie i wyrażoną przez lekarza diagnostykę. Również zgoda na przyjęcie do szpitala nie jest zgodą na przeprowadzenie późniejszych zabiegów. Również pobranie krwi i przeprowadzenie badania na obecność  przeciwciał  anty HIV musi być przeprowadzone za zgodą pacjenta/pacjentki. Wszystkie zabiegi, nie tylko terapeutyczne  ale również diagnostyczne mogą być wykonane jedynie za zgodą pacjenta/pacjentki. Zgoda pacjenta/pacjentki musi być świadoma i nie może być uzyskana pod przymusem. Lekarz, który nie uzyskawszy zgody pacjenta/pacjentki przeprowadza zabieg, naraża sie na odpowiedzialność prawną.

Lekarz musi uzyskać zgodę na przeprowadzenie testów wykrywających zakażeniem wirusem HIV. Badanie przeprowadza anonimowo. Na żądanie pacjenta/pacjentki może być również przeprowadzone badanie na potrzeby diagnostyczne . Lekarz ma obowiązek  powiadomić pacjenta/pacjentkę o wyniku przeprowadzanego badania, a informacje o wyniku są objęte tajemnicą lekarską. Wyjątek stanowi tu sytuacja gdy lekarz przeprowadza czynności diagnostyczne zmierzające do rozpoznania choroby.

Istnieją okoliczności, które z prawnego punktu pozwalają na pobranie krwi pacjenta/pacjentki na badania diagnostyczne bez jego/jej zgody. Ma tu zastosowanie ustawa o  zmianie ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych ludzi oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Dz.U.2012.892. Są to między innymi badania obowiązkowe przeprowadzane w przypadku zwalczania choroby zakaźnej.

Badanie obowiązkowe, zgodnie z prawem, przeprowadza się u osoby, którą się podejrzewa o chorobę zakaźna i u której występują objawy które wskazują  na mechaniczne lub bezpośrednie zakażenie.

Z kodeksu wykroczeń wynika pośredni przymus stosowania się do wymogów aktów prawnych. Odmowa udzielenia wyjaśnień dotyczących choroby (zakaźnej), niepoddania się szczepieniu ochronne¬mu lub obowiązkowemu badaniu w rozumieniu prawa jest wykroczeniem (art. 115 § 1 k.w.).

Systematyczne badania i poddanie się badaniom w przypadku krwiodawców jest obowiązkowe. Nie jest dopuszczalne przymusowe pobranie krwi od pacjenta/pacjentki z powołaniem się na stan wyższej konieczności.

Mogą również wystąpić badania nie mające podstaw w przepisach prawnych, bez zezwolenia lub poprzez uzyskanie wadliwej zgody pacjenta/pacjentki. Pacjent/Pacjentka najczęściej nie jest o tym informowany/informowana, lub też informacja jest niepewna nie może się temu przeciwstawić, ponieważ krew została już pobrana.

Jednym z wyjątków jest proces karny, gdzie zgodnie z art. 74 § 2 pkt 2 i 3 k.p.k. oskarżony/oskarżona "…jest obowiązany/obowiązana  poddać się   badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego/jej ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego/oskarżonej, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony/oskarżona jest obowiązany/obowiązana przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3, "pobraniu przez funkcjonariusza/funkcjonariuszkę Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego/oskarżonej lub innych osób".

Zabiegi te mogą być przeprowadzone bez zgody i braku woli oskarżonego/oskarżonej. Jednakże zabiegi te nie mogą zagrażać zdrowiu oskarżonego/oskarżonej i  muszą być przeprowadzone przez pracownika służby zdrowia .  Oskarżony/Oskarżona może zostać poddany/poddana w/w badaniom pod przymusem  bez zgody i wbrew jego/jej woli.

Art. 118 § 2 k.k.w. stanowi, iż  "W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo, stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, można dokonać koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego. w sytuacji, gdy występuje zagrożenie życia". Art.116 k.k.w. stanowi, iż skazany ma obowiązek " poddania się - niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu i narkomanii - przewidzianym przepisami badaniom, leczeniu, zabiegom lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji…". W innych przypadkach niż określonych w art. 116 k.k.w. lekarz musi uzyskać zgodę, jak w przy¬padku osób niepozbawionych wolności.

W  postępowaniu cywilnym pobranie krwi i przeprowadzenie badań może nastąpić jedynie za zgodą osoby która poddaje się badaniu np. gdy konieczne jest ustalenie ojcostwa. Badanie krwi w kierunku ustalenia ojcostwa, nie może być podstawą do badania w kierunku wykrycia zakażenia HIV. Jeżeli badaniu ma się poddać osoba, która nie ukończyła 13 lat lub jest ubezwłasnowolniona to  badanie może być przeprowadzone jedynie za zgodą przedstawiciela ustawowego.

Zapraszamy do rozmów na czacie
Newsletter

Jeżeli chcesz otrzymywać od Nas informacje, wpisz Swój adres e-mail.

Formularz kontaktowy

* Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych

* pola wymagane

Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Odwiedziny:

Copyright © Rodzina na Plus 2014

Proszę czekać...